martes, 12 de marzo de 2019

Al otro lado del espejo, dirigida por Jesús Franco, 1973

Película de Jesús Franco, 1973, con exteriores de Lisboa y Madeira. A esta isla mucho se la cita: como lugar de vida, como objeto de estudio, como sentimiento hecho canción, como lugar al que regresar después de haberla abandonado.

Estamos ante un drama con toques sobrenaturales. Ana vive con su padre, y parece ser huérfana desde temprana edad. Este la quiere a su lado, en su casa, por eso se opone a sus relaciones con chicos, que la llevarían al altar y a la despedida. Un día, sí accede a la proposición de matrimonio de un joven investigador arqueólogo. Pero, antes de la boda, se ahorca. Su hija lo ve en un espejo antes de enfrentarse a la imagen de su padre colgado.

Ana rompe la relación y se va, iniciando una vida bohemia volcada en conocer personas distintas y vivir intensamente su pasión musical. También hará sus pinitos sobre las tablas de un teatro, interpretando Medea.

Pero no tendrá amantes. Cualquier hombre que desea intimar con ella acaba muerto por su mano. En un estado de trance, ella recibe una daga antigua y los mata.

La tensión crece hasta que oye la voz de su padre que la llama. El espejo donde se reflejó su suicidio se convierte en una especie de televisión donde descubrimos los deseos incestuosos del muerto (toda la película solo nos muestra el lado tierno del padre, relacionado con la infancia, además del posesivo, pero sin libido de por medio). Ana regresa a su casa, pero una tía suya rompre el espejo...

lunes, 11 de marzo de 2019

La orgía de los muertos, dirigida por José Luis Merino, 1973

La orgía de los muertos, dirigida por José Luis Merino, de 1973, con un papel secundario de Paul Naschy.


A la muerte de un noble, en un alejado pueblo, llega un sobrino que ha sido avisado del luctuoso evento. Es llegar él y encontrarse a la hija del conde muerta. Y así, varias personas más. Como le dice el inspector que investiga los asesinatos (por estrangulamiento), parece que la casualidad de cada nueva muerte es un dedo acusador cara él. Y es que hay una herencia en juego y, con varias muertes, él queda como heredero universal. Sin embargo, él ha llegado allí porque le llamaron y sus intenciones parecen ser las de vender y volver a su casa. 

Un padre y una hija sí tienen interés en que todo siga igual, ya que allí tienen su hogar y laboratorio. La esposa del fallecido tiene sus ideas de grandeza y joyas, queriendo irse de tan gris población, tan alejada de la sociedad.

Por medio, las leyendas de muertos que se levantan y el cementerio que les acoge.

La atmósfera está muy conseguida, con esos cielos grises, alguna tormenta y la sensación de soledad que transmiten los personajes del lugar. La superstición y la ciencia se darán la mano en alguna ocasión, cuando veamos que una tiene su base en otra, respecto de los redivivos. Habrá tiempo para una sesión espírita y algunos toques de magia negra, con la que una mujer convive alegremente.


Paul Naschy aparece como el sepulturero necrófilo, Igor, que cuida de un pequeño harén de difuntas, aunque alguna vez sienta tentación de lujuria con alguna viva... que se caracteriza como muerta, envuelta en un sudario. Su papel es secundario pero la actuación es creíble y sentida.

sábado, 9 de marzo de 2019

The terror, Roger Corman, 1963.

El terror, dirigida por Roger Corman, de 1963. Una película donde el suspense va dando lugar al temor, donde personajes solitarios van descubriendo los hilos que los unen, donde los ambiente cambian, según estemos más o menos cerca de cierto castillo. 

Dicen de esta película, porque no he tenido tiempo de contrastarlo, que está hecha de retales: guion sobre la marcha, escenarios e interiores de otras películas, ayudas en la dirección de escenas por parte de varios conocidos cinematográficos, poco tiempo de rodaje. Para mí, ha quedado una obrita más que digna y todos esos datos que hablan de limitaciones no han sido capaces de ensombrecerla.

Los exteriores se mueven entre la playa, con el ensornecedor estruendo de las olas, el bosque y los alrededores del castillo, con su microclima de corte romántico, con niebla, cementerio y tormenta. Los interiores hablan de decadencia: la casucha de la anciana del bosque, el castillo que es más recuerdo que realidad gloriosa, la cripta polvorienta.


En cuanto a nombres, el director es ampliamente conocido en el mundo del terror, un auténtico artesano, capaz de sacar adelante productos de bajo presupuesto con aires de película de culto. Los protagonistas son un decrépito, aunque digno, Boris Karloff y un joven y prometedor Jack Nicholson. A su lado, fantasmal aunque nada etérea, mutando entre la apariencia de una bella joven y un ave rapaz, su esposa (hasta 1968) Sandra Knight.


La historia comienza con un teniente francés del Quinto de Cazadores que se ha perdido, alejándose de su regimiento y quedando varado en una playa, al borde de la deshidratación. Una joven le salva la vida al señalarle un arroyo límpido. Aquí comienza la búsqueda de la misma y las peripecias que le llevan a lanzarse a un mar violento, a recorrer el bosque y la playa, a reposar en una casucha de una anciana y el castillo de un conde. Ambos son ancianos y solitarios, pero ambos tienen trato con la joven, aunque lo niegan a la primera de cambio.
Los husmeos y pesquisas del teniente nos desvelan la historia de un matrimonio y una infidelidad, con la consiguiente muerte de los amantes. Desde hace dos años, la muerta regresa para atraer a quien fue su marido terrenal, llamándolo al suicidio. Veremos que ella es la marioneta de la vieja del bosque, en busca de venganza sobre el conde. Pero quedan secretos por desvelar, sabidos poco antes del fatal final que deja, como al inicio, al teniente solo.

Un clásico con más suspense que terror.

Me encanta el color, la distinción entre el ambiente gótico del castillo y el vivaz de la playa y el bosque.

¡Qué horrenda manipulación de una joven, en orden a la venganza de una anciana madre!

lunes, 4 de marzo de 2019

Louredo dende o Coto da Forca

Vamos subir ó alto do coto da Forca para ver Louredo. Disfrutaremos dunha vista como a da foto, sacada hai pouco tempo. Vese perfectamente o pobo e os arredores. Aquí sinalo algúns puntos de interese.


Os extremos son nomes que designan realidades cercanas: a Granxa, mellor dito, a viña da Granxa, no camiño de Soutelo a san Benito, da familia da "bruxa-virxe" Conchita. E o coto Novelle, onde se atopa a capela de san Miguel. A esta festa van moitos veciños de Arnoia e arredores. Se podo ir nestes días dar unha volta polo seu alto farei fotos para todos..

Do resto, comezando pola esquerda, temos o barrio do Pazo. Efectivamente, había un pazo, do que hoxe quedan restos, asumido por vivendas en uso. Pero inda se ven, desgastados polo tempo, os escudos e unha vela portada de entrada a un patio amplio. A fonte do Pazo, na estrada, ten boa sona, chegando a dicir algunha veciña que é a mellor auga de manantial de Louredo.

O Campo é un barrio case deshabitado, cercano a moitas leiras. Moitas vanse enchendo de silvas, as súas pozas quedando atuadas e os pozos ocultos entre a herba. Menos mal que algún que outro traballador inda confía na terriña e limpa e sementa.

Por riba do Campo está o barrio dos Veciños. Foi chamado polo "señor Juan", O Vaticano. A cousa é que moi preto chegaron a vivir o señor cura (don Esteban), o alcalde (don Pepe) e un par de militares (o Comandante). Quédame a pregunta de se tamén don Paco, o perito agrícola.

O Tabolado ten algunha vivenda, pero é máis ben zona de terras e da antiga escola, hoxe centro social. Queda entre Os Veciños e as viñas do Pireiro.

A igrexa parroquial está dedicada a san Xoán bautista. Alí celébrase a súa novena e Misa solemne. Tamén se soe celebrar a Misa do martirio. Algún ano celebrouse novena nas dúas ocasións, pero o normal é que a novena, e a festa se se fai, sexa para a natividade do santo Precursor. Os seus altares son obra dun artista local de Remuíño, don José Benito, o Choio, que traballaba nun remanso do río Arnoia, na zona do Inquiau.

E, finalmente, Louredo barrio, onde se atopa unha capela da que moitos xa nin recordan o patrono. Algúns veciños falan de enterramentos nela. Ata din que dous veciños da Raíña (pobo hoxe deshabitado, preto de Piñón e Zaparín) agardan alí a resurrección. Hoxe está abandonada. Funcionou como palleiro dun particular, despois da súa venta a mediados do século XX. Nalgunha ocasión houbo intentos de recuperala, pero foron infructuosos. Como detalle, dicir que algunhas pedras do seu inexistente, hoxe, campanario están detrás da mesma, entre herbas. Neste barrio tamén poden atoparse os restos da Escola Pía (hoxe xa no monte) e un peto de ánimas que ben precisaba uns coidados mínimos e a rehabilitación duns pináculos desaparecidos.

jueves, 28 de febrero de 2019

El monstruo de la laguna negra, de Jack Arnold, 1954.

El monstruo de la laguna negra, de Jack Arnold, 1954, es una joyita que no hace mucho he descubierto. 


Una película que devino en clásica y que es muy recuperable. Yo recordé su existencia al ver (o parecerme) una mano monstruosa en una vitrina, durante la película La Momia (2017). La escena es rápida y no me ayudó a identificarla. Lo mismo era el fósil que aparece al inicio de esta película de los 50, que era la garra amputada de Lorelai (entonces habría un homenaje a Amando de Ossorio, además del de los templarios), que no es ninguna de la dos.

La cosa es que esta película en blanco y negro la disfruté. Un ritmo calmo pero no exento de emoción y creciente tensión, magníficas imágenes subacuáticas, un monstruo bien formado y figurado, una historia donde ciencia y sueños se entremezclan y sacan lo mejor y peor del hombre. También me gustó el trato inicial del personaje femenino: una científico que acompaña a su amado y se enfrenta al peligro y la aventura. Luego ya, por desgracia, cae en el tópico de "chica en apuros".

La historia comienza con un espectacular visionado del inicio del mundo, citando el Génesis, y la marcha de una forma de vida evolucionada desde el agua a la tierra firme. Vemos sus huellas y, saltando al presente, vemos un fósil. Este es hallado por una expedición que se ha introducido en la selva amazónica. Es una garra nunca vista. Lo curioso es que veremos emerger del río una garra similar... no fosilizada.

La investigación sobre el ser del que formó parte, su época de vida y la busca del resto del fósil, correrán parejas a la lucha por la supervivencia y las reflexiones sobre la evolución y las posibilidades de nuevas formas de vida en el espacio y bajo el agua. Precisamente, en este medio, pasaremos bastantes minutos de película, disfrutando de las maravillosas imágenes filmadas. Un muy buen trabajo. Además de poder ver, por fin, al ser que ataca a la comitiva y cuyo antepasado fosilizado salió a la luz al principio, veremos lo bien que trabajaron su figuración. Nada con soltura y rapidez. Su forma es la de un ser antropoide enfundado en capas de duras escamas, gran cabeza provista de branquias laterales, ojos grandes y boca a tenor. Es anfibio, pero su medio natural es el agua. Su resistencia a drogas, arpones y balas queda patente, al sobrevivir a varios ataques.

Interesantes son las posturas de los viajeros, repartidas entre el atacar al monstruo y el dejar al ser en paz. Bueno, la cosa podría haberse quedado ahí si no fuera porque el anfibio les cierra la salida de la laguna donde vive y los humanos se las ven y desean para poder escapar. la confrontación está servida y la tripulación se verá reducida.

Lástima que no explotasen un poco más a la fémina del grupo. Comienza su papel muy bien: como mujer moderna, aventurera y científica, aunque apenas aportará fuerza o destrezas mentales durante el filme. Es un papel que se queda en un podría pero no quiero y que acaba como la típica chica raptada por monstruo. Sí, como sucede en King Kon, por ejemplo, la mujer es raptada y precisa del rescate del amado y sus compañeros.

Al anfibio antropoide le sitúan el origen en unos quince millones de años y sobre él se hacen preguntas que van desde la curiosidad científica hasta la necesidad de darle muerte. Su agonía es épica. Tras ataques en el agua, recibe varios disparos a quemarropa. Pero no le rematan, porque hay quien se apiada de él. Seguiremos al pobre superviviente y a los pocos humanos que quedan en pie hasta el borde de la laguna, siguiendo el descenso, aparentemente como peso muerto, de un auténtico fósil viviente.

lunes, 3 de septiembre de 2018

Notas sobre os cruceiros de san Xoán de Louredo

Cruceiro da Alfarrapa

Notas sobre os cruceiros de san Xoán de Louredo

A historia dos cruceiros de Louredo inda está por escribir, así como unha catalogación completa de tódolos de Galicia. Esta misión estana levando a cabo moi ben dende o grupo de Facebook e páxina web Cruceiros de Galicia, con aportes practicamente a diario. De feito, os cruceiros de Louredo xa foron recollidos no seu espazo. Eu quero acercarvos algunhas memorias que os veciños gardan deles e invitarvos a que os visitedes. Algúns nomes de barrio ou lugar poden diferir minimamente da nomenclatura toponímica oficial, pero reflexan a fala popular louredesa. As miñas fontes son as dos veciños consultados, sendo meus pais os primeiros.

San Xoán de Louredo é unha parroquia do arciprestado de Ribadavia, un pobo pertencente ó concello de Cortegada, na diocese e provincia de Ourense. Sen unha especial significancia actual, é un lugar onde se atopan varios restos prehistóricos sobre pedra, a entrada dun pazo con escudos familiares moi desgastados e tres cruceiros de similar factura, ademais dun peto de ánimas, a igrexa parroquial e os restos, desacralizados, da antiga igrexa. No tema dos cruceiros tamén hai que sinalar os restos dun cuarto.

Cruceiro do Tabolado, na confluencia de tres camiños
  

Onde atopamos os cruceiros e que din deles?

Cruceiro da Torre

Situados na beira dun muro dunha viña, no lugar do Pireiro, estes anacos dun vello cruceiro son o testemuño máis antigo dun cruceiro en Louredo. Este situábase na Alfarrapa, preto da Telleira, e é un modelo único no pobo. Dispuña das imaxes do Crucificado, no alto, por riba dunha caveira, ós pés da cruz, onde estaban dúas imaxes máis: san Xoán e a Virxe. Digo que é único porque os cruceiros que viñeron despois son todos moi parecidos entre eles, sen imaxe algunha.

Este vello cruceiro caeu por mor dun carro que chocou con el, segundo unha versión, ou foi derribado por algúns republicanos en datas cercanas ó alzamento nacional, segundo outra fonte oral. O párroco, don Esteban Viso Rodríguez, decidíu por os restos no muro da súa viña, ben visibles, e restauralo. Nunca pasou tal. Levantouse un novo cruceiro. Os restos están ben visibles no muro da antiga viña de don Esteban, enfronte dun cruce de camiños, así que poden visitarse e fotografar con toda facilidade. Incluso, unha rota de sendeirismo transcorre ó seu lado (Louredo-Meréns).

Restos do cruceiro da Alfarrapa colocados no Pireiro

O actual cruceiro da Alfarrapa é contemporáneo do situado no cruce de Refexón e O Tabolado. Ambos son obra de don Juan Míguez Domínguez, por ofrendas relixiosas persoais. Anterior a eles é o do barrio da Torre. Os tres compóñense de pedestal, fuste octogonal e cruz. Non teñen imaxes. Só no da Torre se aprecian ilexibles inscripcións na súa base. Sería o modelo no que se fixaron canteiros do pobo para tallar os outros dous? 

Detalle do pé do cruceiro da Torre, con inscripcións
 

Actualmente, só o do Tabolado se atopa nun cruce de camiños, estando, por un lado, o que vai cara o barrio de Louredo, por outro cara O Tabolado e, en baixada cara o pobo de Remoíño, o camiño de Refexón. Os outros dous están á beira de sendos camiños. Curiosamente, os anacos do cruceiro primitivo están nun cruce de catro camiños. 

Cruceiro da Torre na ubicación actual

Están os cruceiros onde foron levantados orixinariamente?

Respecto dos lugares orixinais, os veciños gardan memoria dalgúns cambios. Mentres que o da Alfarrapa se construíu no mesmo lugar do anterior e o do Tabolado alí se montou, o da Torre foi removido hai anos, para ser colocado no lugar que actualmente ocupa. Situado, orixinariamente, frente á casa da “raiana”, a uns cen metros de onde o situaron, levantouse para poder anchear o camiño. 


Exemplo dun cambio de lugar: o cruceiro da Torre

Maxia e devoción

Relacionado cos cruceiros, queda memoria dunha acción salutífera, de corte máxico. O caso é que se un neno sufría do enganido (noutros lares chámanlle tangaraño), a nai debía levalo ata un cruceiro, sentarse e collelo no colo. Da casa debía levar cordel e coitelo, de modo que atase ó pequeno de pés e mans. Iría cedo, antes de romper o día e non debía pronunciar palabra algunha. Á primeira persoa que vise entregaríalle o coitelo, sempre en silencio, e o viandante, sen abrir a boca, debía cortar as ataduras. Deste modo, o neno regresaría san ó fogar. 

Outro recordo afecta ó cruceiro da Torre, cando estaba no seu lugar orixinario, pois ata alí chegou un pai predicador, quizás redentorista, e a feligresía para rezar, dentro do ámbito dunha misión popular (seguramente, en tempos de don Esteban, o párroco). 

 

Cruceiro da Alfarrapa, a un paso do da Telleira

Do cruceiro do Tabolado contan que iba un louredés cara Remuíño, cargado co saco de grau ás costas e que se atopou cun home ó pe do cruceiro. Quentábase cun pequeno lumiño. O louredés pasou deles, sen saudar sequera, e cando enfilaba cara Refexón, ca idea de percorrer o mesmo camiño que antes recorrera o pai Sarmiento, o descoñecido dirixiuse a el: Home!, xa que non me saúdas a min, alomenos faino con este! (referíndose ó Crucificado). O outro seguiu pa diante, cara os muíños do Inquiau. Cando voltou, tivo curiosidade e parouse ante o cruceiro: nin atopou rastro do home nin do lume. Seica era o demo, que tomou apariencia humana e lle deu un devoto consello! Si, unha historia curiosa, porque, por exemplo, o cruceiro non ten imaxe do Cristo, pero si soe saudarse (depois volo conto). E que o demo ofreza cristiáns consellos... ben, tampouco nos debería estrañar, pois na Biblia xa se di que el cre en Deus (Sant 2, 19:Ti cres que só hai un Deus? ‑Fas ben, pero iso tamén o cren os demos e mais tremen) e no Ciprianillo hai algunha historia onde marca límites morais a actuacións do buscador de tesouros ocultos, mediante artes máxicas.

Cando se pasa diante dun cruceiro, os nosos maiores ensináronnos que debe saudarse cunha oración ben coñecida (forma parte do rezo do Via Crucis): Adorámoste, Cristo, y bendecímoste, que por tu santa Cruz redimiste el mundo.

Cruceiro do Tabolado, no inicio do camiño a Refexón

Os cruceiros particulares de Louredo

Os cruceiros teñen unha orixe devocional, relixiosa, e pública, pero convertíronse tamén en motivo decorativo ou de contemplación privada. Así, contabilizamos dous en Louredo. Un no patio dunha vivenda da praza do Cazapedo e outro nun sucalco alto, onda unha piscina privada, case por riba da fonte do Cano, no barrio da Torre. 


 

Agora xa sabedes un pouco máis sobre os cruceiros de Louredo. Vinde velos!


#SXLouredo 


 

martes, 19 de junio de 2018

Se cumplen 55 años de la primera mujer en el espacio

El 16 de junio de 1963, Valentina Tereshkova iniciaba una misión espacial que marcaría un antes y un después: se convirtió en la primera mujer en ir al espacio. Su cometido consistió en mantener la órbita en torno a la Tierra y realizar comunicaciones con un cosmonauta que la esperaba en el espacio ya. Tras casi tres días y a punto de cumplir 50 órbitas, regresó sana y salva a la Tierra, la ensalzaron como heroína y portavoz de la ciencia y el pueblo soviético, siguió en el programa espacial soviétivo y tuvo una hija: la primera niña nacida de padres cosmonautas. 

Una misión secreta con repercusión pública

Valentina ha cumplido 81 años el pasado 6 de marzo. Su vida pasó por la vivencia de una infancia marcada por la muerte de su padre en la Segunda Guerra Mundial y los trabajos en una fábrica textil a temprana edad. Sin embargo, pronto ampliará sus horizontes gracias a los estudios por correspondencia y su práctica en el salto paracaidista.

Precisamente esa experiencia en saltos, unida a su edad y condiciones físicas, fue la llave de entrada al programa espacial soviético. ¿por qué era importante tal experiencia? Porque entonces, en la Unión Soviética, los cosmonautas llegaban al suelo después de liberarse de la cápsula espacial, eyectado el sillón que les protegía, y bajando lentamente gracias a un paracaídas individual.


Su preparación se realizó en secreto, hasta tal punto que ni su madre sabía la naturaleza de las pruebas y entrenamientos. Y formó parte del primer cuerpo de cosmonautas femeninas, ya no solo de la URSS, sino mundial, ya que EEUU no envió ninguna mujer hasta 1983. También fue la primera civil en hacerlo, siendo casi todos los elegidos militares. Y, si queremos señalarle otra curiosidad a esta pionera, ni siquiera era piloto de aviación, situación que cambió tras su aventura espacial.

Tras su regreso a la Tierra fue condecorada como heroína, paseó el mundo presentando las grandezas del programa espacial soviético y continuó con su formación, además de llevar adelante una carrera en la política.

Casi tres días en el espacio

A bordo de una claustrofóbica cápsula espacial, Valentina llevó adelante una misión de 2 días y 22 horas. Orbitó la Tierra 48 veces y realizó una comunicación con otra cápsula, que había partido dos días antes que ella. Su piloto era un cosmonauta, aunque en origen se pensaba en una mujer, con lo que Valentina hubiese sido la segunda cosmonauta de la historia.


 
Las cápsulas se denominaban Vostok 5 y 6, y el nombre en clave de nuestra protagonista era “gaviota”. Ambos pilotos regresaron a la Tierra sin complicaciones y aquí les vemos festejándolo.

 








Valentina se casó poco después con otro cosmonauta, y no regresó al espacio, aunque, ya en 2013, afirmó que iría a Marte si pudiera, aunque el billete solo incluyese la ida. De su matrimonio nació una hija, que fue todo un acontecimiento. Se trataba de la primera hija de cosmonautas y muchos ojos médicos se posaron en ella, aunque nunca se le detectó nada fuera de lo normal.


Dos notas curiosas sobre Tereshkova y España


La primera es la publicación, el 4 de octubre de 1967, en El Diario Vasco, de la primera entrevista de Valentina a un periodista español. Tuvo la gran suerte el enviado de la Agencia Efe César de la Lama y su eucuentro se realizó en un aeropuerto italiano.

La segunda es que la drag queen española La Prohibida le dedicó un tema musical, titulado Terechkova (vídeoclip en 2010), un éxito del electropop contenido en su disco Sr Kubrik, ¿qué haría usted? (2009).